Sağlık turizmi teşvikinde sağlık kuruluşu ve aracı kuruluş aynı Karardaki destek kalemlerini, aynı oran ve limitlerle kullanır. Fark; yetki belgesini veren kurumda (Sağlık Bakanlığı veya USHAŞ), yalnızca aracı kuruluşlara uygulanan kapsama alım şartında, acente komisyon desteğinin yalnızca sağlık kuruluşuna ait olmasında ve tanıtımdaki ek şartlardadır.
İçindekiler 9 bölüm
- Kısaca: iki farklı yararlanıcı, tek teşvik sistemi
- Karşılaştırma tablosu
- Yetki belgesi: farklı kurum, farklı yükümlülük
- Kapsama alım: yalnızca aracı kuruluşlara özgü şart
- Acente komisyon desteği: neden yalnızca sağlık kuruluşuna ait?
- Tanıtımda iki gruba ayrı şartlar
- İki grubun ortak kuralları
- Doğru yolu seçmek için adımlar
- Sık Sorulan Sorular
Kısaca: iki farklı yararlanıcı, tek teşvik sistemi
Sağlık turizmi teşvik sisteminde iki grup yararlanıcı vardır: sağlık kuruluşu ve sağlık turizmi aracı kuruluşu (Genelge md. 5/10). 10962 sayılı Karar destek kalemlerini sağlık turizmi sektöründeki “yararlanıcı” için tanımlar; oranlar ve yıllık limitler gruba göre değişmez. Genelge ve Yönetmelik ise yetki belgesi, kapsama alım, Hizmet İhracatçıları Birliği (HİB) üyeliği, acente komisyon desteği, tanıtım heyeti ve tanıtımdaki ifade zorunluluğu gibi konularda iki gruba farklı şartlar koyar.
Hangi grupta olduğunuzu doğru belirlemek; hangi kuruma başvuracağınızı, hangi harcamayı ne zaman yapacağınızı ve hangi desteğin size ait olduğunu belirler. Destek kalemlerinin tamamı için rehberin ilk bölümüne bakabilirsiniz.
Karşılaştırma tablosu
| Konu | Sağlık kuruluşu | Aracı kuruluş |
|---|---|---|
| Tanım (Genelge md. 5/10) | İlgili kamu kurumunun izin ve denetiminde medikal, termal veya yaşlı-engelli bakım alanında faaliyet gösteren özel/kamu kuruluşu ya da üniversite sağlık/bakım kuruluşu | Uluslararası sağlık turisti ve yakınlarına aracılık eden, Yönetmelik uyarınca yetki belgesi verilmiş ve şirket şeklinde yapılanmış kuruluş |
| Yetki belgesini veren (Yönetmelik md. 5) | Sağlık Bakanlığı | USHAŞ |
| Başvuru kanalı ve ekler | EKİP üzerinden; EK-1/A evrakları; belge EK-3/A | USHAŞ’a; EK-1/B evrakları; belge EK-3/B |
| Temel yükümlülükler (Yönetmelik md. 6, 13) | TÜSKA akreditasyonu veya Bakanlık sertifikası (internet sitesinde yayımlanır); yabancı dil seçenekli web sitesi | En az iki yabancı dilde 7/24 çağrı merkezi (kendi altyapısı veya hizmet alımı); yabancı dil seçenekli web sitesi; konaklama, ulaşım ve transferin yetkili seyahat acentelerince yürütülmesi (kendisi yetkili acentaysa bizzat) |
| Kapsama alım (Genelge md. 6) | Kapsama alım başvurusu yapacak yararlanıcılar arasında sayılmaz; temel bilgi ve belgelerini ilk ön onay veya ilk destek başvurusunda bir defaya mahsus sunar | Zorunlu; kapsama alım tarihi itibarıyla gerçekleştirilen faaliyet ve ödemeler desteklenir |
| HİB üyeliği (Genelge md. 119/13) | Devlete ait sağlık kuruluşları hariç zorunlu | Zorunlu; kapsama alımın uygun bulunduğu tarihten sonra da tamamlanabilir |
| Acente komisyon desteği (Genelge md. 10/3) | Yararlanıcıdır (sağlık kuruluşu niteliği aranır) | Bu destekten yararlanamaz |
| Yurt dışı birim (Genelge md. 12/12) | Ofis, paylaşımlı ofis ve yurt dışında açtığı ön tanı merkezi birim sayılır | Ofis ve paylaşımlı ofis birim olarak desteğe konu edilebilir |
| Tanıtım heyeti (Genelge md. 21/5-ç) | Bu şart yalnızca aracı kuruluş için konmuştur | Heyette, anlaşmalı olduğu en az 3 sağlık kuruluşunu yerinde tanıtmalıdır |
| Desteğe konu tanıtımda ifade (Genelge md. 103/9) | Bu şart yalnızca aracı kuruluş için konmuştur | Aracı kuruluş olduğunu aleni biçimde belirtmeli ve sağlık hizmetinin anlaşmalı sağlık kuruluşlarında yapılacağına dair ifadeye yer vermelidir |
| Belge devri (Yönetmelik md. 5/4-5) | Devredilemez | Devredilemez; ikinci bir aracı kuruluş veya şube için yeni belge gerekir |
Yetki belgesi: farklı kurum, farklı yükümlülük
İki grup da faaliyet gösterebilmek için Uluslararası Sağlık Turizmi Yetki Belgesi almak zorundadır (Yönetmelik md. 5/1), ancak belgeyi veren kurum ve aranan altyapı farklıdır:
- Sağlık kuruluşları Sağlık Bakanlığına EKİP üzerinden başvurur. Hastane, tıp merkezi, tıbbi laboratuvar ve diyaliz merkezlerinde TÜSKA akreditasyonu, diğer sağlık tesislerinde Bakanlıkça düzenlenen sertifika zorunludur (md. 6/1-b). Yönetmelik yürürlüğe girmeden önce yetki belgesi almış tesislere bu yükümlülük için 31/12/2026 tarihine kadar süre tanınmıştır (Geçici md. 1/3). Sağlık kuruluşu, aracı kuruluş vasıtası olmadan doğrudan başvuran uluslararası hastayı kabul edebilir; ancak aracı kuruluşça yerine getirilmesi gereken faaliyetlerde belgesiz kişi ve kuruluşlardan hizmet alamaz (md. 6/1-ç, e).
- Aracı kuruluşlar USHAŞ’a başvurur. Çağrı merkezi, yabancı dil seçenekli web sitesi ve konaklama-ulaşım-transfer hizmetlerinin 1618 sayılı Kanun kapsamında yetkili seyahat acentelerince yürütülmesi gerekir (md. 6/2). Uluslararası sağlık turizmi hizmetlerinde görevlendirilen personel aynı anda ikiden fazla aracı kuruluşta çalışamaz (md. 6/2-c).
Her iki grup da HealthTürkiye Portalına üye olmak ve veri girişini güncel yapmak zorundadır (md. 8/4); USHAŞ her iki grubu yılda en az bir kez performans kriterlerine göre değerlendirir (md. 9/1).
Süreç ve belge listesi için yetki belgesi rehberine ve yetki belgesi hizmetimize bakın.
Kapsama alım: yalnızca aracı kuruluşlara özgü şart
Genelge md. 6/2, sağlık turizmi sektöründe aracı kuruluş niteliğini haiz yararlanıcıyı kapsama alım başvurusu yapacaklar arasında sayar. Genel Müdürlükçe uygun görülerek kapsama alınan yararlanıcının kapsama alım tarihi itibarıyla gerçekleştirdiği faaliyet ve ödemeler destek kapsamında değerlendirilir (md. 6/3). Pratikte reklam, personel veya başka bir harcamayı kapsama alımdan önce yapmak, o harcamanın destek dışı kalması anlamına gelir.
Sağlık kuruluşları için böyle bir başvuru öngörülmemiştir; temel bilgi ve belgelerini (EK-4) ilk ön onay veya ilk destek başvurusunda bir defaya mahsus sunarlar (md. 6/1).
Geçiş hükmü de önemlidir: Mülga Kararlar çerçevesinde ön onay verilmiş veya destek tutarı tahakkuk etmiş aracı kuruluşlar, Genelge çerçevesinde kapsama alınmış sayılır (Geçici md. 1/1).
Bu yüzden yeni bir aracı kuruluşta sıra şöyle olmalıdır: yetki belgesi, kapsama alım başvurusu ve onayı, HİB üyeliği; destek istenecek harcama ise ancak kapsama alım tarihinden itibaren yapılmalıdır. Genelge md. 119/13’e göre kapsama alım sürecine tabi yararlanıcı için HİB üyeliği, kapsama alımın uygun bulunduğu tarihten sonra da tamamlanabilir. Ayrıntılı takvim için ilk 12 aylık yol haritasına bakın.
Acente komisyon desteği: neden yalnızca sağlık kuruluşuna ait?
Genelge md. 10/3’e göre sağlık turizmi sektöründe faaliyet gösteren yararlanıcının bu destek için sağlık kuruluşu niteliğini haiz olması gerekir; dolayısıyla aracı kuruluşlar acente komisyon desteğinden yararlanamaz.
- Oran %50, yıllık üst limit 6.000.000 TL, süre yararlanıcı başına en fazla beş yıldır (Karar md. 6).
- Komisyon, sağlık hizmeti bedelinin en fazla %20’sine kadar desteklenir; aşan kısım destek dışıdır (Genelge md. 10/10).
- Komisyon, Acenteler Listesi (EK-7)nde yer alan bir acente aracılığıyla ödenmelidir (md. 10/1).
Ayrıntılar için hasta ulaşımı ve acente komisyonu bölümüne bakın.
Tanıtımda iki gruba ayrı şartlar
Reklam, tanıtım ve pazarlama desteği Karar md. 11’e göre %50 oranında ve yıllık en fazla 25.000.000 TL ile iki grup için de geçerlidir. Genelge ise aracı kuruluşlara iki ek şart koyar:
- Desteğe konu tanıtımda aracı kuruluş olduğunuzu aleni biçimde belirtmeniz ve sağlık hizmetinin anlaşmalı sağlık kuruluşlarında yapılacağına dair ifadeye yer vermeniz gerekir (md. 103/9).
- Tanıtım heyetinde anlaşmalı olduğunuz en az 3 sağlık kuruluşunu yerinde tanıtmanız gerekir (md. 21/5-ç).
Ayrıntılar için reklam ve tanıtım bölümüne bakın.
İki grubun ortak kuralları
- Oran ve limitler: Çoğu kalemde %50; birim, reklam-tanıtım ve yurt dışı etkinlik katılımı gibi kalemlerde hedef ülkelerde en fazla %70 (Karar md. 44).
- Başvuru: Destek Yönetim Sistemi (DYS) üzerinden yapılır; dosyayı Hizmet İhracatçıları Birliği Genel Sekreterliği inceler. Başvuru süresi kalemlere göre değişir; genel kural ödeme belgesi tarihinden itibaren 6 aydır (Genelge md. 98).
- Toplam tavan: İlk destek ödemesinin yapıldığı yılı izleyen ikinci takvim yılından itibaren, yıllık toplam destek bir önceki yılın hizmet ihracatı ve yurt dışı kaynaklı gelirlerinin 1/3’ünü aşamaz; Finansal Bilgi Formu (EK-5) sunulmadıkça başvurular değerlendirmeye alınmaz (Genelge md. 8).
- Tek harcama, tek destek: Aynı harcama için yalnızca bir destek programından yararlanılabilir (Karar md. 45/4).
Hesaplama için örnekler bölümüne, başvuru hatalarına DYS süreci bölümüne göz atın.
Doğru yolu seçmek için adımlar
- Grubunuzu belirleyin: Sağlık hizmetini kendiniz mi veriyorsunuz (sağlık kuruluşu), yoksa uluslararası hastalara aracılık mı ediyorsunuz (aracı kuruluş)? Aracı kuruluş için şirket yapısı şarttır.
- Yetki belgesini doğru kuruma başvurarak alın: Sağlık kuruluşları Sağlık Bakanlığına (EKİP), aracı kuruluşlar USHAŞ’a başvurur. Belge devredilemez; ikinci bir aracı kuruluş veya şube için yeni belge gerekir.
- Altyapıyı tamamlayın: Sağlık kuruluşları için TÜSKA akreditasyonu veya Bakanlık sertifikası takvimi; aracı kuruluşlar için iki dilli 7/24 çağrı merkezi, yetkili seyahat acentesi düzeni ve yabancı dil seçenekli web sitesi.
- Aracı kuruluşsanız kapsama alım başvurusu yapın: Kapsama alım tarihinden önce desteğe konu edeceğiniz harcama yapmayın.
- HİB üyeliğini tamamlayın: Devlete ait sağlık kuruluşları hariç herkes için şarttır; kapsama alıma tabi aracı kuruluşlarda kapsama alımın uygun bulunduğu tarihten sonra da yapılabilir.
- Size ait destekleri işaretleyin: Acente komisyonu desteği yalnızca sağlık kuruluşuna aittir; tanıtımda aracı kuruluşlara özel ifade ve heyet şartlarını planlayın.
- Belge ve süre planı kurun: Her harcama için ödeme belgesinden itibaren 6 ay içinde DYS başvurusunu planlayın; yıllık izleme ve EK-5 takvimini baştan çıkarın.
Sık Sorulan Sorular
Sağlık kuruluşu ile aracı kuruluş arasındaki en önemli fark nedir?
Yetki belgesini veren kurum (sağlık kuruluşlarına Sağlık Bakanlığı, aracı kuruluşlara USHAŞ), yalnızca aracı kuruluşlar için aranan kapsama alım şartı ve acente komisyon desteğinin yalnızca sağlık kuruluşuna ait olması temel farklardır. Destek oranları ve yıllık limitler Kararda kalem bazında belirlenir ve gruba göre değişmez.
Aracı kuruluş acente komisyon desteğinden yararlanabilir mi?
Hayır. Genelge, sağlık turizmi sektöründe bu destek için yararlanıcının sağlık kuruluşu niteliğini haiz olmasını arar; aracı kuruluşlar bu destekten yararlanamaz.
Sağlık kuruluşu aracı kuruluş olmadan uluslararası hasta kabul edebilir mi?
Evet. Sağlık tesisi, aracı kuruluş vasıtası olmaksızın doğrudan başvuran uluslararası sağlık turistini kabul edebilir; ancak aracı kuruluşça yerine getirilmesi gereken faaliyetlerde yetki belgesi olmayan kişi ve kuruluşlardan hizmet alamaz.
Aracı kuruluş şirket olmak zorunda mı?
Genelge, aracı kuruluşun yararlanıcı olarak desteklenebilmesi için yetki belgesine sahip olmasını ve şirket şeklinde yapılanmasını arar. Şirket olmayan yapılar için başvurudan önce uygunluğu Bakanlıkla veya danışmanınızla teyit edin.
Kapsama alımdan önce yapılan reklam harcaması desteklenir mi?
Aracı kuruluşlarda hayır. Kapsama alınan yararlanıcının kapsama alım tarihi itibarıyla gerçekleştirdiği faaliyet ve ödemeler destek kapsamında değerlendirilir; önceki harcamalar için destek beklenmemelidir.
Daha önce destek almış bir aracı kuruluş yeniden kapsama alım başvurusu yapmalı mı?
Genelge Geçici md. 1’e göre mülga Kararlar çerçevesinde ön onay verilmiş veya destek tutarı tahakkuk etmiş sağlık turizmi aracı kuruluşları bu Genelge çerçevesinde kapsama alınmış sayılır. Kendi dosyanızın bu kapsamda olup olmadığını başvurudan önce teyit edin.
Hizmet İhracatçıları Birliğine üyelik zorunlu mu?
Genelge md. 119/13’e göre devlete ait eğitim kurumu veya sağlık kuruluşu olan yararlanıcılar hariç diğer yararlanıcıların Birliğe üye olması gerekir. Kapsama alım sürecine tabi yararlanıcı için üyelik, kapsama alımın uygun bulunduğu tarihten sonra da gerçekleştirilebilir.
Aracı kuruluşun ikinci bir şubesi veya aracı kuruluşu için ayrı yetki belgesi gerekir mi?
Evet. Aracı kuruluş sahibi tüzel kişi ikinci bir aracı kuruluş veya şube açmak isterse her biri için yeni yetki belgesi almak zorundadır; yetkilendirilmemiş ikinci aracı kuruluşta veya şubede sağlık turizmi faaliyeti yürütülemez. Yetki belgesi devredilemez.
Sağlık tesisleri için TÜSKA şartında süre ne zaman doluyor?
Yönetmelik yürürlüğe girmeden önce yetki belgesi almış sağlık tesisleri, TÜSKA akreditasyonu veya Bakanlık sertifikası yükümlülüğünü 31/12/2026 tarihine kadar yerine getirmelidir. Kendi durumunuzu Resmî Gazete’deki güncel metinle doğrulayın.
Kaynaklar ve doğrulama
- 10962 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı: Hizmet İhracatının Tanımlanması, Sınıflandırılması ve Hizmet Sektörlerinin Desteklenmesi Hakkında Karar (RG 27/2/2026, 33181)
- Hizmet Sektörlerinin Desteklenmesine İlişkin Genelge (Bakanlık Onayı: 5/3/2026), Ticaret Bakanlığı
- Uluslararası Sağlık Turizmi ve Turistin Sağlığı Hakkında Yönetmelik (RG 26/4/2025, 32882)
Bu yazıdaki oran, limit ve süreler 19 Kasım 2026 tarihinde yukarıdaki resmî metinlerle karşılaştırılmıştır. Mevzuat değişebilir; uygulama öncesinde güncel metni kontrol edin.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki veya mali tavsiye değildir. Uygulama için resmî metinleri ve güncel mevzuatı kontrol edin ya da uzmanlarımıza danışın.
